สิทธิประโยชน์ของนักท่องเที่ยว
เมื่อเดินทางท่องเที่ยวไปกับผู้ประกอบธุรกิจนำเที่ยว
เมื่อเดินทางท่องเที่ยวท่านจะได้รับความคุ้มครองหากใช้บริการของผู้ประกอบธุรกิจนำเที่ยวที่จดทะเบียนกับสำนักงานทะเบียนธุรกิจนำเที่ยวและมัคคุเทศก์ การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) อย่างถูกต้อง
 
เมื่อจะเดินทางท่องเที่ยว ท่านควรจะ
1.เลือกใช้บริการของผู้ประกอบธุรกิจนำเที่ยวที่มีใบอนุญาตประกอบธุรกิจนำเที่ยว (ตรวจดูเลขที่ใบอนุญาต วันเดือนปีที่ออกใบอนุญาต/ใบอนุญาตหมดอายุ และนายทะเบียนลงนามถูกต้อง
2. ตรวจสอบประวัติของผู้ประกอบการธุรกิจนำเที่ยวทุกครั้ง จากสำนักงานทะเบียนฯ ททท.
3. พิจารณารายการนำเที่ยวโดยละเอียด ให้ถูกต้องตรงตามความต้องการท่องเที่ยวในครั้งนั้นๆ เมื่อตกลงใจซื้อรายการนำเที่ยวจากบริษัทนำเที่ยวดังกล่าว ให้เก็บเอกสารรายการนำเที่ยว ใบเสร็จรับเงิน ตลอดจนเอกสารต่างๆ ฯลฯ ไว้เพื่อประโยชน์ในการตรวจสอบภายหลัง (โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ให้ตรวจสอบใบเสร็จรับเงินให้ถี่ถ้วน ซึ่งประกอบด้วย ชื่อผู้ประกอบธุรกิจนำเที่ยว ผู้รับเงิน รายละเอียดจำนวนเงินฯลฯ)
4. หากมีการเปลี่ยนแปลงรายการนำเที่ยว กฎหมายระบุให้ต้องได้รับความยินยอมจากท่านก่อนเสมอ หรือกรณีผู้ประกอบธุรกิจนำเที่ยวจะจัดรายการอื่นทดแทนให้ก็ต้องจัดให้เท่าเทียมกันหรือใกล้เคียงกับรายการที่ได้ตกลงกันไว้แต่แรก
5. ผู้ประกอบธุรกิจนำเที่ยวต้องทำประกันอุบัติเหตุให้แก่นักท่องเที่ยวทุกคนด้วย
 
ผู้ประกอบธุรกิจนำเที่ยว จำแนกเป็น
1. บุคคลธรรมดา / ห้างหุ้นส่วนสามัญ
2. ห้างหุ้นส่วนสามัญจดทะเบียน
3. ห้างหุ้นส่วนจำกัด
4. บริษัทจำกัด / บริษัทมหาชนจำกัด
 
ผู้ประกอบการธุรกิจนำเที่ยวทั้ง 4 ประเภท จะต้องขออนุญาตประกอบธุรกิจนำเที่ยวต่อนายทะเบียนธุรกิจนำเที่ยวและมัคคุเทศก์ การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยเสียก่อน จึงจะสามารถประกอบธุรกิจได้ หากประกอบธุรกิจโดยไม่ได้รับอนุญาตจะเป็นการฝ่าฝืนข้อห้ามตามกฎหมาย มีโทษปรับได้ถึง 500,000 บาท และปรับได้อีกวันละ 1,000 บาท ตลอดเวลาที่ยังฝ่าฝืนอยู่

ผู้ประกอบธุรกิจนำเที่ยวจะต้องวางหลักประกันเพื่อประกันความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นจากการไม่ปฏิบัติตามข้อตกลงเกี่ยวกับธุรกิจนำเที่ยว จำแนกตามประเภทใบอนุญาต ดังนี้
 
1. ผู้ประกอบธุรกิจนำเที่ยวเฉพาะพื้นที่ (ประกอบธุรกิจนำเที่ยวไปยังสถานที่หนึ่งสถานที่ใดในจังหวัดหนึ่งจังหวัดใด และจังหวัดที่มีพื้นที่ติดต่อกับจังหวัดนั้น) มีเงินหลักประกันเป็นจำนวน 10,000 บาท
2. ผู้ประกอบการธุรกิจนำเที่ยวในประเทศ (ประกอบธุรกิจนำเที่ยวไปยังสถานที่หนึ่งสถานที่ใดภายในราชอาณาจักร) มีเงินหลักประกันเป็นจำนวน 50,000 บาท
3. ผู้ประกอบธุรกิจนำเที่ยวต่างประเทศ ประเภท (Inbound) (ประกอบธุรกิจนำเที่ยว เฉพาะนักท่องเที่ยวจากต่างประเทศไปยังสถานที่หนึ่งสถานที่ใดภายในประเทศ) มีเงินหลักประกันเป็นจำนวน 100,000 บาท
4. ผู้ประกอบธุรกิจนำเที่ยวต่างประเทศ (ประเภท Inbound และ Outbound) (ประกอบธุรกิจนำเที่ยวไปยังสถานที่หนึ่งสถานที่ใดในต่างประเทศ (Outbound) หรือนำเที่ยวให้กับนักท่องเที่ยวจากต่างประเทศไปยังสถานที่หนึ่งสถานที่ใดภายในประเทศ (Inbound) มีเงินหลักประกันเป็นจำนวน 200,000 บาท

หากผู้ประกอบธุรกิจนำเที่ยวฝ่าฝืนไม่ปฏิบัติตามประเภทใบอนุญาตที่ได้รับ จะมีโทษตามกฎหมาย
 
ความคุ้มครองที่ได้รับ
ถ้าหากนักท่องเที่ยวพบว่าผู้ประกอบธุรกิจนำเที่ยวผิดข้อตกลงในการนำเที่ยว ท่านสามารถร้องเรียนได้ที่สำนักงานทะเบียนธุรกิจนำเที่ยวและมัคคุเทศก์ทุกแห่งเพื่อพิจารณาให้มีการชดใช้ค่าเสียหาย เป็นการเยียวยาเบื้องต้น แต่ทั้งนี้ไม่ตัดสิทธิ์ที่นักท่องเที่ยวจะไปฟ้องร้องต่อศาลแพ่งและศาลอาญาต่อไป
หากท่านคิดว่าไม่ได้รับความเป็นธรรม หรือรู้สึกว่าถูกเอารัดเอาเปรียบ ให้ติดต่อที่สำนักงานทะเบียนธุรกิจนำเที่ยวและมัคคุเทศก์ทุกแห่ง
 
1. สำนักงานทะเบียนธุรกิจนำเที่ยวและมัคคุเทศก์กรุงเทพมหานคร การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย
เลขที่ 1600 ถ.เพชรบุรีตัดใหม่ แขวงมักกะสัน เขตราชเทวี กรุงเทพมหานคร 10400
โทร. 0-2250-5500 ต่อ 2405, 2406 โทรสาร. 0-2253-7464 อีเมล์: tbgdep@tat.or.th

2. สำนักงานทะเบียนธุรกิจนำเที่ยวและมัคคุเทศก์จังหวัดภาคเหนือ หมู่บ้านเชียงใหม่แลนด์
เลขที่ 414/6 ต.ช้างคลาน อ.เมือง จ.เชียงใหม่ 50200
โทร. 0-5320-4602, 0-5320-4485 โทรสาร. 0-5320-4371 อีเมล์: tatreg4@loxinfo.co.th

3. สำนักงานทะเบียนธุรกิจนำเที่ยวและมัคคุเทศก์จังหวัดภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
เลขที่ 997/5 ถ.มิตรภาพ อ.เมือง จ.นครราชสีมา 30000
โทร. 0-4426-2505, 0-4426-2718 โทรสาร. 0-4426-2723 อีเมล์: tatspana4@cscoms.com3.

4. สำนักงานทะเบียนธุรกิจนำเที่ยวและมัคคุเทศก์จังหวัดภาคใต้ เขต 1
เลขที่ 7-15 ถ.จุติอุทิศ 1 อาคารไชยยงค์ ชั้น 5 (ห้อง 5 เอ) อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา 90110
โทร. 0-7423-2230, 0-7422-0376, 0-7434-7274 โทรสาร. 0-7422-0191 อีเมล์: tatreg1@yahoo.com

5. สำนักงานทะเบียนธุรกิจนำเที่ยวและมัคคุเทศก์จังหวัดภาคใต้ เขต 2
เลขที่ 183/72 ถ.พังงา ต.ตลาดใหญ่ อ.เมือง จ.ภูเก็ต 83000
โทร. 0-7622-4529, 0-7622-4874 โทรสาร. 0-7622-5824 อีเมล์: tatreg2t@phuket.ksc.co.th

 
การเป็นมัคคุเทศก์จะต้องผ่านการอบรมตามหลักสูตรที่ทางคณะกรรมการธุรกิจนำเที่ยวและมัคคุเทศก์กำหนด โดย ททท. จะเป็นผู้อนุมัติให้สถาบันการศึกษาเปิดดำเนินการฝึกอบรม ซึ่งหลักสูตรแต่ละประเภทของบัตรมัคคุเทศก์จะกำหนดวุฒิการศึกษาไว้ต่างๆ กัน แต่คุณสมบัติสำคัญตามกฎหมาย คือ ต้องเป็นคนสัญชาติไทย และมีอายุตั้งแต่ 20 ปี บริบูรณ์ขึ้นไป
 
มัคคุเทศก์แบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ
 
ก มัคคุเทศก์ทั่วไป มี 2 ชนิด คือ
 
1. มัคคุเทศก์ทั่วไป (ต่างประเทศ) บัตรสีบรอนซ์เงิน นำเที่ยวให้แก่นักท่องเที่ยวชาวไทย
หรือชาวต่างประเทศ สามารถนำเที่ยวได้ทั่วราชอาณาจักร
 
2. มัคคุเทศก์ทั่วไป (ไทย) บัตรสีบรอนซ์ทอง นำเที่ยวได้เฉพาะนักท่องเที่ยวชาวไทย สามารถนำเที่ยวได้ทั่วราชอาณาจักร
 

ข.มัคคุเทศก์เฉพาะ มี 8 ชนิด คือ

 
1. มัคคุเทศก์เฉพาะ (ต่างประเทศ เฉพาะพื้นที่) บัตรสีชมพู นำเที่ยวให้แก่นักท่องเที่ยวชาวไทยหรือชาวต่างประเทศเฉพาะจังหวัดที่ระบุไว้บนบัตรและจังหวัดที่มีพื้นที่ติดต่อ
 
2. มัคคุเทศก์เฉพาะ (ไทย เฉพาะพื้นที่) บัตรสีฟ้า นำเที่ยวเฉพาะนักท่องเที่ยวชาวไทย เฉพาะจังหวัดที่ระบุไว้บนบัตรและจังหวัดที่มีพื้นที่ติดต่อ
 
3. มัคคุเทศก์เฉพาะ (เดินป่า) บัตรสีเขียว นำเที่ยวให้แก่นักท่องเที่ยวชาวไทยหรือชาวต่างประเทศในเขตพื้นที่ป่า
 
4. มัคคุเทศก์เฉพาะ (ศิลปวัฒนธรรม) บัตรสีแดง นำเที่ยวให้แก่นักท่องเที่ยวชาวไทยหรือชาวต่างประเทศในด้านประวัติศาสตร์โบราณคดี ศิลปวัฒนธรรม วรรณคดีไทยได้ทั่วราชอาณาจักร
 
5. มัคคุเทศก์เฉพาะ (ทางทะเล) บัตรสีส้ม นำเที่ยวให้แก่นักท่องเที่ยวชาวไทยหรือชาวต่างประเทศในเขตพื้นที่ทางทะเล
 
6. มัคคุเทศก์เฉพาะ (ทะเลชายฝั่ง) บัตรสีเหลือง นำเที่ยวให้แก่นักท่องเที่ยวชาวไทยหรือชาวต่างประเทศในเขตพื้นที่ทางทะเลหรือเกาะต่างๆ โดยมีระยะห่างจากชายฝั่งถึงสถานที่ท่องเที่ยวได้ไม่เกิน 40 ไมล์ทะเล
 
7. มัคคุเทศก์เฉพาะ (แหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติ) บัตรสีม่วง นำเที่ยวให้แก่นักท่องเที่ยวชาวไทยหรือชาวต่างประเทศ เฉพาะภายในแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติที่ระบุชื่อไว้บนบัตร
 

8. มัคคุเทศก์เฉพาะ (วัฒนธรรมท้องถิ่น) บัตรสีน้ำตาล นำเที่ยวให้แก่นักท่องเที่ยวชาวไทย หรือชาวต่างประเทศทางด้านวัฒนธรรมท้องถิ่นเกี่ยวกับศิลปวัฒนธรรม ประเพณี ประวัติศาสตร์ภูมิศาสตร์ โบราณคดี เฉพาะภายในแหล่งท่องเที่ยววัฒนธรรมท้องถิ่นระบุชื่อไว้ในบัตรเท่านั้น
 
 
หน้าที่ของมัคคุเทศก์
1. มัคคุเทศก์ต้องไม่กระทำการอย่างหนึ่งอย่างใดอันจะนำมาซึ่งความเสื่อมเสียชื่อเสียงเกียรติยศ และจรรยาบรรณแห่งวิชาชีพ
2. มัคคุเทศก์ต้องแต่งกายสุภาพและเหมาะสมกับสถานที่
3. มัคคุเทศก์ต้องติดเครื่องหมายแสดงการเป็นมัคคุเทศก์ ซึ่งได้รับใบอนุญาตและติดใบอนุญาตเป็นมัคคุเทศก์ไว้ที่อกเสื้อ เว้นแต่จะอยู่ในสภาพที่ไม่อาจจะปฏิบัติเช่นนั้นได้
4. มัคคุเทศก์ต้องไม่บรรยาย อธิบาย หรือบอกกล่าวเรื่องราวที่ไม่ถูกต้องแก่นักท่องเที่ยวอันจะนำมาซึ่งความเสื่อมเสียแก่ประเทศชาติ และอุตสาหกรรมท่องเที่ยวของไทย
5. มัคคุเทศก์ต้องไม่กระทำการใด นอกเหนือความตกลงที่มีอยู่กับผู้ประกอบธุรกิจนำเที่ยวหรือนักท่องเที่ยว
ในกรณีที่มัคคุเทศก์ได้กระทำการใดตามความประสงค์ของนักท่องเที่ยว และการนั้นอยู่นอกเหนือจากที่ตกลงไว้กับผู้ประกอบธุรกิจนำเที่ยว มัคคุเทศก์ต้องแจ้งให้ผู้ประกอบธุรกิจนำเที่ยวทราบภายในเวลาอันควร
 
จรรยาบรรณของมัคคุเทศก์
1. จักต้องไม่อธิบายหรือบอกกล่าวเรื่องราวแก่นักท่องเที่ยว อันจะนำมาซึ่งความไม่ถูกต้องเสื่อมเสียแก่ชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ รวมทั้งภาพพจน์ของอุตสาหกรรมท่องเที่ยวไทย
2. จักต้องรับผิดชอบงานในหน้าที่ของมัคคุเทศก์ ซึ่งจะต้องคำนึงถึงประโยชน์ของนักท่องเที่ยวตามข้อตกลงเกี่ยวกับรายการนำเที่ยวเป็นสำคัญ
3. จักต้องปฏิบัติหน้าที่โดยซื่อสัตย์สุจริต ไม่แสวงหาผลประโยชน์โดยมิชอบ หรือไม่กระทำการอันใดเพื่อให้นักท่องเที่ยวอยู่ในสภาพที่ต้องปฏิบัติตามโดยไม่สมัครใจ
4. จักต้องไม่ปฏิบัติตนฝ่าฝืนศีลธรรม
5. จักต้องไม่ปฏิบัติตนขัดต่อขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีงามของท้องถิ่นและกฎระเบียบของสถานที่ท่องเที่ยวแต่ละแห่ง
 
เมื่อนักท่องเที่ยวใช้บริการมัคคุเทศก์ ขอให้สังเกต
1. มัคคุเทศก์ต้องมีใบอนุญาตและติดตัวไว้ตลอดเวลา
2. มัคคุเทศก์ที่ผู้ประกอบธุรกิจนำเที่ยวว่าจ้างมาให้บริการต้องนำเที่ยวตรงตามประเภทใบอนุญาตของมัคคุเทศก์
3. จดชื่อ เลขทะเบียนใบอนุญาตไว้ด้วย เพื่อประโยชน์แก่การตรวจสอบภายหลัง
4. มัคคุเทศก์ต้องมีความรู้ ความสามารถ มีมารยาทและบุคลิกภาพที่ดี มีความประพฤติเหมาะสมสอดคล้องกับจรรยาบรรณของมัคคุเทศก์
 
กรณีที่ผู้ประกอบธุรกิจนำเที่ยวใช้มัคคุเทศก์ที่ไม่มีใบอนุญาตหรือใช้มัคคุเทศก์ต่างด้าว หรือพบเห็นผู้ประกอบอาชีพมัคคุเทศก์โดยไม่มีใบอนุญาต กรุณาแจ้งสำนักงานทะเบียนฯ ททท.ทุกแห่ง หรือ กองบังคับการตำรวจท่องเที่ยว โทรศัพท์ 1155

หากท่านประสงค์จะตรวจสอบข้อมูลของผู้ประกอบธุรกิจนำเที่ยวและมัคคุเทศก์ ก่อนเลือกใช้บริการ สามารถติดต่อได้ที่
สำนักงานทะเบียนธุรกิจนำเที่ยวและมัคคุเทศก์กรุงเทพมหานคร การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย
เลขที่ 1600 ถ.เพชรบุรีตัดใหม่ แขวงมักกะสัน เขตราชเทวี กรุงเทพมหานคร 10400
โทร. 0-2250-5500 ต่อ 2405, 2406 โทรสาร. 0-2253-7464 อีเมล์: tbgdep@tat.or.th
หรือ สำนักงานทะเบียนฯ ที่ใกล้บ้านท่าน

ท่านเป็นผู้หนึ่งที่จะสามารถช่วยตรวจสอบ และช่วยกันส่งเสริมผู้ประกอบธุรกิจนำเที่ยวและมัคคุเทศก์ของประเทศไทยให้ได้มาตรฐานและคุณภาพสมเป็นเมืองท่องเที่ยว
ขอให้ท่านเดินทางท่องเที่ยวอย่างมีความสุข เดินทางไปและกลับโดยสวัสดิภาพ
 
ที่มา:  เอกสารแจกฟรี. สิทธิประโยชน์ของนักท่องเที่ยว.การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย